उम्मेदवार छनौट राम्रो नहुँदा पर्सामा जसपा नेपालको अवस्था कमजोर

वीरगञ्ज । आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा पर्सा जिल्लाका चारै निर्वाचन क्षेत्रमा जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालका उम्मेदवारहरू कमजोर देखिएका छन् ।

विगतका निर्वाचनमा मधेस प्रदेशमा बलियो प्रभाव जमाएको जसपा नेपालले यस पटक सङ्गठनात्मक कमजोरी, नेतृत्व परिवर्तन र प्रतिस्पर्धी दलहरूको दबदबाका कारण कठिन चुनौतीको सामना गर्नुपरेको राजनीतिक विश्लेषकहरू बताउँछन् । २०७४ सालमा पर्साबाट तीन क्षेत्र जितेको जसपाले २०७९ मा मात्र एक क्षेत्रमा सफलता पाएको भएता पनि यस पटक स्थिति थप जटिल बनेको देखिन्छ ।

जसपा नेपालका अध्यक्ष उपेन्द्र यादवको नेतृत्वमा रहेको पार्टी मधेस केन्द्रित राजनीतिमा प्रभावशाली रहँदै आएको छ । तर पछिल्लो पटक भएको जेन–जी आन्दोलनपछिको उतारचढाव र महन्त ठाकुर नेतृत्वको लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) सँगको एकतापछि पनि सङ्गठनात्मक रूपमा सुदृढ हुन सकेको छैन । पर्सा जिल्लामा मात्र होइन, समग्र मधेस प्रदेशमा जसपाको आधार घट्दै गएको राजनीतिक पर्यवेक्षकहरूको विश्लेषण छ । यस निर्वाचनमा जसपाले पर्साका चारै क्षेत्रमा उम्मेदवार खडा गरे पनि अधिकांशमा कडा प्रतिस्पर्धा दिन नसकेको देखिन्छ ।

जसपा नेपालले पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा जिल्ला अध्यक्ष रामनरेश यादव, क्षेत्र नम्बर २ मा उद्योगी तथा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ मधेस प्रदेशका अध्यक्ष अशोक टेमानी, क्षेत्र नम्बर ३ मा नागेन्द्र प्रसाद यादव र क्षेत्र नम्बर ४ मा डा. कृपासिन्धु प्रसाद चौधरीलाई टिकट दिएको छ । तर चार वटै उम्मेदवारहरूको स्थानीय प्रभाव र चुनावी तयारीलाई हेर्दा जसपाको स्थिति कमजोर रहेको छ ।

पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर १ मा जसपाको स्थिति विशेष रूपमा कमजोर बनेको छ । यस क्षेत्रबाट निर्वाचित पूर्व मन्त्री तथा निवर्तमान सांसद प्रदीप यादव र वीरगञ्ज महानगरपालिकाका प्रमुख राजेशमान सिंहले पार्टी परित्याग गरेपछि जसपाको सङ्गठनमा ठुलो धक्का लागेको छ । प्रदीप यादव यस पटक नेकपा (एमाले) बाट उम्मेदवार बन्दा जसपाको परम्परागत मत आधारलाई विभाजित गरेको छ । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, प्रदीप यादव र राजेशमान सिंह जस्ता प्रमुख नेताहरूको बहिर्गमनले पार्टीको स्थानीय संरचना नै कमजोर बनेको छ । अर्कोतर्फ रामनरेश यादवले यसलाई सम्हाल्न सक्ने सम्भावना न्यून छ । मतदाताहरूले पार्टीभित्रको अस्थिरताप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरिरहेका कारण पर्सा – १ मा जसपाको विगतको सफलता नै यस पटकको मुख्य चुनौती बनेको छ ।

त्यस्तै पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर २ मा जसपाले नयाँ अनुहार अशोक टेमानीलाई उम्मेदवार बनाएको छ । उनी व्यवसायी पृष्ठभूमिका छन् । वीरगञ्ज उद्योग वाणिज्य सङ्घका पूर्व अध्यक्ष तथा नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ मधेस प्रदेशका वर्तमान अध्यक्ष समेत रहेका टेमानी मारवाडी समुदायको प्रतिनिधित्व गर्छन् । पर्सा – २ मा मारवाडी समुदायको न्यून मत छ । अर्कोतर्फ उनको राजनीतिक प्रभाव ग्रामीण भेगमा कमजोर रहेको छ । उनले सहरी क्षेत्रमा थोरै प्रभाव पार्न सके पनि ग्रामीण क्षेत्र उनलाई सहज हुने छैन । यसै क्षेत्रमा जसपा नेपालसँग जोडिएका युवा नेता सुशील कुमार कानुले पार्टी छोडेर राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) बाट उम्मेदवारी दिएपछि युवा शक्ति पनि बाहिरिएको छ । विश्लेषकहरूले जसपाको सङ्गठनात्मक संरचना यस क्षेत्रमा पहिलेदेखि नै कमजोर रहेको बताउँछन् । कानुजस्ता युवा नेताहरूको बहिर्गमनले पार्टीको भविष्यलाई नै जोखिममा पारेको उनीहरूको तर्क छ । कानुको उम्मेदवारीले जसपालाई मात्र नभई केन्द्रित राजनीतिमा युवा पुस्ताको असन्तुष्टिलाई पनि उजागर गरेको छ ।

पर्सा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ मा जसपाले नागेन्द्र प्रसाद यादवलाई उम्मेदवार बनाएको छ । मनोनयनको दिनसम्म कुनै उम्मेदवार नपाएपछि पार्टीले स्थानीय नेताबाट चयन गरेर उनलाई जबरजस्ती चुनावी मैदानमा उतारेको जसपा निकट स्रोतको दाबी छ । यस क्षेत्रमा जसपाले अघिल्ला निर्वाचनमा कुनै पनि स्थानीय तहमा सफलता हासिल गर्न सकेको छैन । २०७४ को प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा यस क्षेत्रमा जसपाबाट निर्वाचित हरिनारायण रौनियार अहिले राजनीतिक रूपमा निष्क्रिय छन् । केही समय अगाडि नेकपा (एमाले) प्रवेश गरेका उनले रास्वपाका उम्मेदवार रामाकान्त चौरसियालाई सघाइरहेको स्रोतको दाबी छ । पर्साको अन्य क्षेत्रहरूको तुलनामा यस क्षेत्रमा पार्टीको आधार नै कमजोर रहेको स्पष्ट हुन्छ । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, यस क्षेत्रमा जसपाको अभावले अन्य दलहरू जस्तै नेपाली काँग्रेस र एमालेलाई फाइदा पुग्न सक्छ, र जसपाले यहाँबाट कुनै चमत्कारिक परिणाम अपेक्षा गर्नु व्यर्थ हुन सक्छ ।

यसका विपरीत, क्षेत्र नम्बर ४ मा जसपा केही हदसम्म बलियो देखिएको छ । जसपा नेपालले नेपाली काँग्रेसबाट डा. कृपासिन्धु प्रसाद चौधरीलाई पार्टीमा भित्र्याएर उम्मेदवार बनाइएको छ । यस क्षेत्र अन्तर्गत कालिकामाई र धोबिनी गाउँपालिकाका प्रमुखहरू तथा प्रदेशसभा सदस्य सिंहासन साह कलवार जसपाबाट निर्वाचित जनप्रतिनिधि भएको कारण स्थानीय आधार प्रदान गरेको छ । तर स्थानीय तहका प्रमुखहरूको कमजोर प्रदर्शन र कलवारप्रतिको बढ्दो असन्तुष्टिले पर्सा – ४ मा पनि जसपा नेपालको अवस्था राम्रो नरहेको राजनीतिक विश्लेषकहरूको दाबी छ । अर्कोतर्फ यस क्षेत्रमा नेपाली काँग्रेसका पूर्व मन्त्री रमेश रिजाल, एमालेबाट जालिम मियाँ र नेकपाबाट जय प्रकाश थारु जस्ता दिग्गजहरू मैदानमा छन् । जय प्रकाश थारुको उम्मेदवारीका कारण थारु मतदाताहरूको विभाजनलाई बढाएको छ । यसले डा. चौधरीको जितलाई सहज नबनाउने निश्चित छ ।

समग्रमा हेर्दा, जसपा नेपाल पर्सा जिल्लामा यस निर्वाचनमा कठिन प्रतिस्पर्धामा छ । पार्टीको मुख्य कमजोरी सङ्गठनात्मक अस्थिरता, प्रमुख नेताहरूको बहिर्गमन र नयाँ उम्मेदवारहरूको अनुभवहीनता रहेको छ । मधेस प्रदेशमा जसपाको प्रभाव घट्नुमा जेन–जी आन्दोलनपछिको राजनीतिक परिवर्तन र लोसपासँगको एकताको असफलता प्रमुख कारण हुन् । राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, जसपाले मधेसी मुद्दाहरूलाई केन्द्रमा राखेर सङ्गठन सुदृढीकरण नगरेसम्म यसको भविष्य जोखिमपूर्ण रहनेछ । “पर्सा जस्तो मधेसको प्रमुख जिल्लामा कमजोर उपस्थितिले जसपाको राष्ट्रिय छविलाई नै प्रभावित पार्न सक्छ,” एक स्थानीय विश्लेषकले भने ।

यद्यपि, जसपासँग अझै अवसरहरू छन् । यदि पार्टीले स्थानीय मुद्दाहरू जस्तै विकास, रोजगारी र मधेसी अधिकारलाई चुनावी एजेन्डा बनाएर मतदाताहरूसँग जोडिन सक्यो भने क्षेत्र नम्बर ४ जस्ता स्थानमा सफलता हासिल गर्न सक्छ । तर यसका लागि चुनावी रणनीति परिवर्तन र युवा तथा ग्रामीण मतदाताहरूसँगको सम्बन्ध मजबुत बनाउनु आवश्यक छ । आगामी दिनमा जसपाले आफ्नो आधार पुनः निर्माण गर्न सके मात्र मधेस राजनीतिमा आफ्नो स्थान कायम राख्न सक्नेछ ।

आगामी फागुन २१ गतेको निर्वाचनले जसपा नेपालको लागि परीक्षाको रूपमा काम गर्नेछ, र यसको परिणामले केन्द्रित दलहरूको भविष्यलाई पनि प्रभावित पार्न सक्छ । मतदाताहरूले अब पार्टीको सङ्गठन र उम्मेदवारहरूको विश्वसनीयतालाई प्राथमिकता दिने देखिन्छ । सौजन्य यात्रा डेली