अन्तर्राष्ट्रिय उडान नहुने अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल

सञ्चालनका लागि कुनै योजना नबनाई विमानस्थल थप्दा अवस्था के हुन सक्छ भन्ने पाठ सरकारले गौतम बुद्ध र पोखराको विमानस्थलबाट सिक्नुपर्छ । बनिसकेका यी दुवै विमानस्थल सञ्चालनका लागि सरकारले अविलम्ब योजना बनाउनुपर्छ ।

भैरहवामा गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा आएको दुई वर्ष नाघेको छ । पोखरामा अर्को विमानस्थल बनाएर उद्घाटन गरिएको करिब डेढ वर्ष भएको छ । सरकारले दुवै विमानस्थल राष्ट्रिय गौरवका आयोजनाअन्तर्गत राखेर ऋण लगानीमा बनाएको थियो । तर उद्घाटनको यति समय बितिसक्दा गौतम बुद्धबाट सीमित संख्यामा मात्र अन्तर्राष्ट्रिय उडान हुन सकेको छ, पोखराबाट चार्टर्डबाहेक व्यावसायिक उडान छैन ।

काठमाडौंस्थित एक मात्र अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा चाप बढिरहँदा विकल्पका रूपमा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालन जरुरी छ । तर अर्बौं ऋण लगानी जुटाएर विमानस्थल निर्माणमा जस्तै तदारुकता सञ्चालनमा सरकारले देखाउन सकेको छैन ।

मुलुकको प्रमुख पर्यटकीय गन्तव्य लुम्बिनी, पोखरा र आसपास क्षेत्रलाई लक्ष्य गरेर थप दुइटा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल बनाएको हो । ३५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी लगानीमा निर्मित भैरहवाको गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट सुरुवाती दिनमा जजिरा एयरलाइन्सले सातामा तीन दिन उडान गरेको थियो । पछि हिउँदमा ‘भिजिबिलिटी’ को समस्या देखाएर उडान रोक्यो । विमानस्थलमा उपकरणको मद्दतबाट विमान अवतरण गर्ने प्रणाली ‘आईएलएस’ जडान भए पनि भारतले सञ्चालनको अनुमति दिएको छैन । यस्तै, सहज हुने पश्चिमतर्फको हवाई प्रवेश बिन्दु थपका लागि भारतसँग राखिएको प्रस्ताव स्वीकृत भएको छैन । भैरहवाका लागि सिमरा हुँदै प्रवेश गर्दा दूरी लम्बिने हुनाले उडान खर्च महँगिन्छ । अहिले नेपाल एयरलाइन्सले मात्र मलेसियाको क्वालालम्पुरबाट सातामा एक दिन ‘कनेक्टिङ’ उडान गरिरहेको छ ।

गौतम बुद्ध विमानस्थल सञ्चालनबाट लुम्बिनी आउने पर्यटकको संख्या बढ्नुका साथै खाडी मुलुक र मलेसिया आउजाउ गर्ने श्रमिक लाभान्वित हुने अपेक्षा गरिएको थियो । तर यसका लागि पूर्वाधार व्यवस्थापनमा सरकारले ध्यानै दिएको पाइँदैन । विमानस्थल सञ्चालनका लागि भन्सार, राजस्व, श्रम जस्ता विभिन्न मन्त्रालयअन्तर्गतका निकाय चाहिन्छ । स्वास्थ्य परीक्षणलगायत सुविधा पनि विमानस्थल आसपास नै सम्भव हुने गरी व्यवस्था मिलाइएको छैन । म्यानपावर कम्पनी, ट्राभल एजेन्सी पनि काठमाडौंमै केन्द्रित छन् । सञ्चालनमा सरकारको प्राथमिकतामा नपर्दा विमानस्थलबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने क्रम घट्यो । प

हिलो वर्ष गौतम बुद्ध विमानस्थलबाट सन् २०२२ मा ३१ हजार ३ सय ५५ यात्रु बाहिरिएका थिए । सन् २०२३ मा घटेर ४ हजार ७ सय ५१ जनाले मात्र उडान गरे । यो वर्ष पाँच महिना बित्दा करिब १ हजारले मात्र विदेश जान गौतम बुद्ध विमानस्थल प्रयोग गरे । अन्तर्राष्ट्रिय उडान कम भएकाले सञ्चालन खर्चको घाटा रकम थपिइरहेको छ । अर्कातिर अन्तर्राष्ट्रिय उडानका यात्रुलाई लक्षित गरेर होटलजस्ता पूर्वाधारमा लगानी गरेका व्यवसायी पनि निराश छन् । विमानस्थलबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान हुने विश्वासमा रूपन्देही र आसपास मात्र ४० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी होटल व्यवसायमा लगानी भएको उनीहरूको भनाइ छ । निर्माणाधीन आधा दर्जन तारे होटलको काम रोकिएको छ ।